ARABULUCULUK NEDİR?

“EYVAH BAŞIMA NE GELDİ?”

            Basitçe arabuluculuk; taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava yoluna gitmeden çözülmesi için düzenlenmiş bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur. Böylece taraflar arasındaki uyuşmazlığın (ihtilafın/sorunun) dava sürecine gitmeksizin çözülmesi amaçlanmaktadır.

            Hakkımda arabuluculuk süreci başlatılmış ne yapmalıyım?

            Öncelikle arabuluculuk sürecinden korkmanıza gerek yoktur. Bu süreç tamamen sizin lehinize öngörülmüş bir sistemdir. Arabuluculuk süreci sayesinde hukuki bir konuda sorun ihtilaf/sorun/uyuşmazlık yaşadığınız kişiyle mahkeme sürecine gerek kalmaksızın anlaşabilme imkanınız ortaya çıkmaktadır.

            Arabuluculuk bir dava mıdır?

            Arabuluculuk süreci bir dava değildir. Bu süreci mahkeme ve hâkimler değil Adalet Bakanlığı tarafından görevlendirilmiş arabulucular yönetir. Süreç başlayınca arabulucu sizinle iletişime geçer ve süreç hakkında sizi bilgilendirir. Arabulucunun görevi sizin ile sorun/uyuşmazlık yaşadığınız kişi veya kişiler arasında bir görüşme ve anlaşma zemini oluşturmaktır.

            Arabuluculuk süreci bir dava değildir. Ancak bu süreçte taraflar anlaşırsa bu anlaşma mahkeme kararı gibi sonuç doğurabilir.

            Arabuluculuk sürecinde ne gibi haklarım vardır?

            Arabuluculuk sürecinde; karşı tarafla ve(ya) diğer taraflarla anlaşma hakkınız olduğu gibi anlaşmama hatta toplantıya katılmama hakkınız da mevcuttur. Ancak toplantıya katılmamanız durumunda dava sürecinde aleyhinize bazı yükümlülüklerin doğacağını unutmamalısınız. Bu riski alıp almamak sizin tercih hakkınızdır.

            Arabuluculuk sürecinde karşı tarafla anlaşmak zorunda değilsiniz. Ancak arabulucunun düzenleyeceği ilk toplantıya katılma zorunluluğunuz vardır. Aksi halde toplantıya katılmamanın sonuçlarına dava sürecinde katlanmanız gerekir.

            Ne karşı taraf ne de arabulucu sizi anlaşma yapmaya zorlayamaz. Sizin kendi menfaatinize olduğunu düşündüğünüz ihtimaller açısından karşı tarafla anlaşma yoluna gidebilirsiniz. Arabulucunun da görevi size bu anlaşma zeminini hazırlamaktır.

            Yani bu süreç tamamen sizin ve diğer taraf(lar)ın rızasıyla yürütülür. Taraflara herhangi bir zorlamada bulunulmaz ve bulunulamaz.

            Arabuluculuk toplantısına katılmak zorunda mıyım?

            Yukarıda da kısaca bahsettiğimiz üzere bu sürece katılmak zorunda değilsiniz. Ancak katılmaz iseniz 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A/11’e göre;

            “Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır”.

            Arabuluculuk toplantısına avukatımın katılması yeterli midir?

            Evet. Eğer bir avukatınız varsa arabuluculuk görüşme ve toplantılarına onun katılması sizin katılmanız gibi yeterlidir ve sonuç doğuracaktır.

            Kanunda da belirtildiği üzere “Arabuluculuk müzakerelerine taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilirler” (Arabuluculuk Kanunu m. 15/6).

            Arabuluculuk toplantısına avukatımla birlikte katılabilir miyim?

            Evet. Avukatınızla birlikte katılabilirsiniz.

            Arabuluculuk sürecinde toplantıda konuşulanları başkaları öğrenecek mi?

            Arabuluculuk Kanunu m. 4’e göre “Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya diğer bir şekilde elde ettiği bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür. Aksi kararlaştırılmadıkça taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişiler de bu konudaki gizliliğe uymak zorundadırlar”.

            Yani bu maddeye göre arabuluculuk sürecinde “gizlilik ilkesi” öngörülmüştür. Böylece arabuluculuk sürecinde gerek arabulucu gerekse diğer katılanlar bu ilkeye uymak zorundadır. Arabuluculuk sürecinde tarafların verdiği bilgiler dışarıya ve mahkemeye aktarılmaz.

            Arabuluculuk toplantısında konuşulanlar bana karşı delil olarak kullanılabilir mi?

            Hayır. Arabuluculuk sürecindeki beyan ve belgeleriniz herhangi bir hukuki süreçte size karşı kullanılamaz. Bu hususta detay bilgi almak için Arabuluculuk Kanunu m. 5’e müracaat edebilirsiniz.

            Arabuluculuk sürecinde karşı tarafla anlaşmak zorunda mıyım?

            Hayır. Karşı tarafla anlaşmak zorunda değilsiniz. Arabuluculuk süreci tamamen tarafların rızasıyla yürütülür.

            Arabuluculuk Kanunu m. 3; “(1) Taraflar, arabulucuya başvurmak, süreci devam ettirmek, sonuçlandırmak veya bu süreçten vazgeçmek konusunda serbesttirler. (Ek cümle:6/12/20187155/22 md.)  Şu kadar ki dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin 18/A maddesi hükmü saklıdır. (2) Taraflar, gerek arabulucuya başvururken gerekse tüm süreç boyunca eşit haklara sahiptirler”.

            Hangi konularda arabuluculuğa gitmemiz zorunludur?

            Kanun koyucu bazı ihtilaflar/uyuşmazlıklar için arabuluculuk sürecini zorunlu kılmıştır. Yani arabuluculuk süreci yapılmadan dava açılamaz. Eğer açılmışsa mahkeme sizden öncelikle arabuluculuk sürecini işletmenizi ister.

            Hangi hususlarda arabuluculuğun zorunlu olduğu ise Arabuluculuk Kanunu m. 17/B, 18/A ve 18/B’ye müracaat edebilirsiniz.

            Arabuluculuk süreci için avukat tutmak zorunda mıyım?

            Arabuluculuk sürecinde avukat tutmak zorunda değilsiniz süreci kendiniz de yürütebilirsiniz. Zaten bu konuda arabulucu sizi yönlendirecektir. 

            Arabuluculuk sürecinde anlaşırsak ne olur?

            Eğer anlaşırsanız söz konusu sorun/uyuşmazlık açısından dava yoluna gitmeniz gerekmez.

            “Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz” (Arabuluculuk Kanunu m. 18/5).

Arabuluculuk süreci sonunda anlaşırsanız bu anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi aldığında mahkeme kararı gibi sonuç doğurur ve icra edilebilir.

            “(1) Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir; anlaşma belgesi düzenlenmesi hâlinde bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır.

(2) Taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varırlarsa, bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa, anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir. Davanın görülmesi sırasında arabuluculuğa başvurulması durumunda ise anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, davanın görüldüğü mahkemeden talep edilebilir. Bu şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır”. (Arabuluculuk Kanunu m. 18/1-2).

            Arabuluculuk sürecine para ödemem gerekiyor mu?

            Arabuluculuk süreci için doğrudan bir para ödemeniz gerekmez. Avukat tutmanız da şart değildir. Eğer taraflar anlaşma sağlayamazsa bu durumda arabuluculuk ücreti devlet tarafından ödenir. Eğer taraflar anlaşma sağlarsa bu durumda arabuluculuk ücret tarifesine göre veya taraflar aralarında farklı bir anlaşma yaparak arabuluculuk ücretini ödeme konusunda anlaşabilirler. Eğer taraflardan biri toplantıya katılmaz ise bu durumda aleyhine doğabilecek sonuçları yukarıda belirttiğimizden tekrar buraya yazmadık.

BAŞKA SORULARINIZ VARSA aşağıdaki yorumlara yazınız.

Yazar Hakkında

Ahmet Fevzi Kibar

Akademisyen, Hukuki Danışman ve Yazar Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Özel Hukuk yüksek lisans mezunu ve İstanbul Üniversitesi Özel Hukuk doktora eğitimi (devam ediyor). Kişiler, Aile, Eşya, Miras, Borçlar, Gayrimenkul, Fikri Mülkiyet ve Ürün Sorumluluğu Hukuku alanlarında çalışma yapmaktadır. Ayrıca hikâye, deneme ve eleştiri yazarlığı da yapmaktadır. Evli ve baba.

Yazarın Diğer İçerikleri